Szczepionki 5w1 i 6w1 - czy warto wybrać szczepienia skojarzone?

Szczepionki skojarzone 5w1 i 6w1 budzą wiele pytań wśród rodziców. Choć pozwalają ograniczyć liczbę wkłuć, pojawiają się wątpliwości dotyczące ich bezpieczeństwa i skuteczności. Czy mniejsza liczba wizyt w przychodni to jedyna zaleta? Sprawdź, czym różnią się te preparaty płatne od szczepionek refundowanych i na co zwrócić uwagę przed podjęciem decyzji.

Czym są szczepionki skojarzone 5w1 i 6w1?

Zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych (PSO), każde dziecko w Polsce podlega obowiązkowym szczepieniom chroniącym przed groźnymi chorobami zakaźnymi. Rodzice stają przed wyborem – realizować kalendarz szczepień przy użyciu bezpłatnych, pojedynczych preparatów, czy zdecydować się na płatne, nowoczesne szczepionki skojarzone. Są to tak zwane preparaty wieloskładnikowe (poliwalentne), które w jednej dawce zawierają antygeny uodparniające przeciwko kilku chorobom jednocześnie. Dzięki temu, podczas jednej wizyty w przychodni, dziecko otrzymuje ochronę przed wieloma patogenami za pomocą jednego zastrzyku. Najpopularniejsze wśród rodziców są szczepionki typu 5w1 oraz 6w1.

Oba preparaty chronią przed pięcioma tymi samymi chorobami zakaźnymi:

• błonicą – groźną chorobą bakteryjną, która może prowadzić do uszkodzenia serca i układu nerwowego,
• tężcem – chorobą wywoływaną przez laseczki tężca, prowadzącą do bolesnych skurczów mięśni i niewydolności oddechowej,
• krztuścem – chorobą zakaźną dróg oddechowych, szczególnie niebezpieczną dla niemowląt, powodującą napady uporczywego kaszlu i bezdechy,
• poliomyelitis (polio) – chorobą wirusową, która może skutkować trwałym paraliżem,
• zakażeniami Haemophilus influenzae typu b (Hib) – bakterią odpowiedzialną za ciężkie zakażenia, takie jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych czy sepsa.

Podstawowa różnica między tymi preparatami polega na tym, że szczepionka 6w1 zawiera dodatkowy składnik – antygen powierzchniowy wirusa zapalenia wątroby typu B (WZW B). Oznacza to, że wybierając szczepionkę 6w1, dziecko zyskuje dodatkową ochronę przed wirusowym zapaleniem wątroby typu B, które w przyszłości może prowadzić do marskości lub raka wątroby.

Zalety szczepionek skojarzonych - mniej bólu i stresu

Głównym i najczęściej podkreślanym przez rodziców argumentem przemawiającym za wyborem szczepionek wysoko skojarzonych jest znaczne ograniczenie liczby wkłuć. W standardowym schemacie szczepień refundowanych, dziecko w pierwszych dwóch latach życia może otrzymać nawet kilkanaście zastrzyków. Wybór preparatu wieloskładnikowego pozwala drastycznie zredukować tę liczbę. W przypadku szczepionki 5w1 liczba wkłuć w ciągu pierwszych 2 lat życia spada z około 14 do 7. Decydując się na szczepionkę 6w1, redukcja jest jeszcze większa – do zaledwie 5 zastrzyków.

Mniejsza liczba iniekcji to przede wszystkim mniejszy ból i stres dla dziecka. Każda wizyta szczepienna jest dla malucha i jego opiekunów trudnym przeżyciem. Ograniczenie liczby zastrzyków do jednego na wizytę znacząco poprawia komfort dziecka i zmniejsza negatywne skojarzenia z gabinetem lekarskim. To także korzyść dla rodziców, którzy chcą oszczędzić swojemu dziecku niepotrzebnego cierpienia. Kolejną zaletą jest mniejsza liczba wizyt w przychodni, co przekłada się na oszczędność czasu i mniejsze ryzyko kontaktu z innymi chorymi osobami w poczekalni.

Bezpieczeństwo szczepionek skojarzonych. Co mówią badania?

Jedną z kluczowych kwestii dla rodziców jest bezpieczeństwo szczepionek. Preparaty wysoko skojarzone 5w1 i 6w1 są stosowane w wielu krajach na świecie od lat, a ich profil bezpieczeństwa został potwierdzony w licznych badaniach klinicznych. Co więcej, pod kilkoma względami wykazują one przewagę nad tradycyjnymi, refundowanymi szczepionkami.

Bezkomórkowy składnik krztuśca

Szczepionki 5w1 i 6w1 zawierają tzw. bezkomórkowy (acelularny) składnik krztuśca (aP). W przeciwieństwie do szczepionki całokomórkowej (wP), stosowanej w refundowanym preparacie DTP, składnik bezkomórkowy jest lepiej oczyszczony i zawiera tylko wybrane białka bakterii. Dzięki temu szczepionki z komponentem bezkomórkowym wywołują znacznie mniej niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP), takich jak wysoka gorączka, długotrwały płacz czy obrzęk w miejscu wkłucia.

Mniejsza ilość substancji pomocniczych

Podanie jednej szczepionki zamiast trzech czy czterech osobnych oznacza, że do organizmu dziecka trafia mniejsza łączna ilość substancji pomocniczych, takich jak konserwanty czy stabilizatory. Warto również podkreślić, że szczepionki skojarzone 5w1 i 6w1 nie zawierają tiomersalu (związku rtęci), który, choć w śladowych ilościach występuje w niektórych preparatach refundowanych, budzi niepokój części rodziców.

Brak obciążenia układu odpornościowego

Częstą obawą jest to, czy podanie kilku antygenów naraz nie "przeciąży" układu odpornościowego małego dziecka. Badania naukowe jednoznacznie wskazują, że jest to mit. Układ immunologiczny niemowlęcia każdego dnia styka się z tysiącami różnych antygenów w otoczeniu. Liczba antygenów zawartych nawet w szczepionce 6w1 jest znikoma w porównaniu z tym, z czym organizm dziecka radzi sobie na co dzień. Podanie szczepionki skojarzonej jest w pełni bezpieczne i nie osłabia zdolności immunologicznych dziecka.

Szczepionka 5w1 czy 6w1. Którą opcję wybrać?

Wybór między szczepionką 5w1 a szczepionką 6w1 to jedna z pierwszych decyzji, jaką muszą podjąć rodzice planujący szczepienia skojarzone. Jak wspomniano, kluczową różnicą jest obecność komponentu chroniącego przed wirusowym zapaleniem wątroby typu B (WZW B) w preparacie 6w1. Szczepienie przeciw WZW B jest w Polsce obowiązkowe. Pierwszą dawkę dziecko otrzymuje w szpitalu, w pierwszej dobie życia. Kolejne dawki, zgodnie z kalendarzem szczepień, przypadają w kolejnych miesiącach.

Decydując się na szczepionkę 6w1, realizujemy pełen schemat szczepień (przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, polio, Hib i WZW B) w ramach jednego cyklu, co maksymalnie ogranicza liczbę wkłuć. Jeśli rodzice wybiorą szczepionkę 5w1, konieczne będzie podanie dziecku osobnej, refundowanej szczepionki przeciw WZW B podczas tej samej lub osobnej wizyty. Wybór zależy więc od indywidualnych preferencji rodziców, chęci maksymalnego zredukowania liczby zastrzyków oraz kwestii finansowych, gdyż preparaty 6w1 są zazwyczaj nieco droższe.

Koszt i dostępność szczepionek 5w1 i 6w1

Największą wadą szczepionek wysoko skojarzonych jest ich cena. W przeciwieństwie do podstawowych szczepionek refundowanych, preparaty 5w1 i 6w1 nie są finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia (z wyjątkiem nielicznych grup ryzyka, np. wcześniaków z masą urodzeniową poniżej 2500 g). Oznacza to, że rodzice muszą pokryć pełen koszt zakupu szczepionki z własnej kieszeni.

Cena jednej dawki szczepionki 5w1 waha się w aptekach od około 140 do 170 zł. Koszt jednej dawki szczepionki 6w1 to wydatek rzędu 160-350 zł, w zależności od preparatu i apteki. Biorąc pod uwagę, że pełny cykl szczepienia podstawowego i uzupełniającego obejmuje łącznie cztery dawki, całkowity koszt szczepień skojarzonych może wynieść od 600 do nawet 1400 zł. Szczepionki te są dostępne w aptekach wyłącznie na receptę, którą wystawia lekarz podczas wizyty kwalifikacyjnej. Po zakupie preparat należy przechowywać w lodówce i dostarczyć do przychodni w torbie termoizolacyjnej. Samo podanie szczepionki w placówce POZ jest bezpłatne.

FAQ

Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące szczepionek skojarzonych 5w1 i 6w1.

Czy szczepionki skojarzone obciążają układ odpornościowy dziecka?

Nie, badania naukowe potwierdzają, że podanie kilku antygenów w jednej szczepionce nie stanowi nadmiernego obciążenia dla układu odpornościowego dziecka. Organizm niemowlęcia jest przystosowany do radzenia sobie z o wiele większą liczbą antygenów każdego dnia.

Jakie są nazwy handlowe szczepionek 5w1 i 6w1 w Polsce?

Dostępne w Polsce szczepionki 5w1 to Pentaxim oraz Infanrix-IPV+Hib. Szczepionki 6w1 to Hexacima oraz Infanrix Hexa. Ostateczny wybór preparatu warto skonsultować z lekarzem pediatrą.

Jak wygląda schemat szczepienia preparatami 5w1 i 6w1?

Podstawowy schemat szczepienia obejmuje zazwyczaj trzy dawki podawane w pierwszym roku życia (np. w 2., 4. i 5-6. miesiącu życia). Czwarta, uzupełniająca dawka podawana jest w drugim roku życia, najczęściej między 16. a 18. miesiącem.

Czy można łączyć szczepionki skojarzone z innymi szczepieniami?

Tak, szczepionki skojarzone można bezpiecznie podawać podczas tej samej wizyty z innymi szczepionkami, np. przeciw pneumokokom czy rotawirusom. Jest to tzw. koadministracja, jednak zastrzyki muszą być wykonane w różne miejsca ciała.

Jakie są najczęstsze odczyny poszczepienne po szczepionce 6w1?

Najczęstsze reakcje mają charakter łagodny i krótkotrwały. Należą do nich ból, zaczerwienienie i obrzęk w miejscu wkłucia, a także rozdrażnienie, senność, utrata apetytu czy niewysoka gorączka. Zwykle ustępują samoistnie w ciągu 1-3 dni.

Czy cały cykl szczepień trzeba wykonać tym samym preparatem?

Zaleca się, aby cały cykl szczepienia podstawowego oraz dawka uzupełniająca były realizowane przy użyciu tego samego preparatu. W wyjątkowych sytuacjach lekarz może podjąć decyzję o zmianie szczepionki, jednak należy dążyć do zachowania ciągłości.

Czy szczepionki skojarzone zawierają tiomersal?

Nie, żadna z dostępnych w Polsce szczepionek wysoko skojarzonych typu 5w1 oraz 6w1 nie zawiera w swoim składzie tiomersalu, czyli związku etylortęci, który był stosowany jako środek konserwujący w niektórych starszych preparatach.